تنشها و درگیریهای اخیر در خاورمیانه تنها بازار انرژی را تحت تأثیر قرار نداده، بلکه نشانههایی از اختلال در زنجیره جهانی تأمین غذا نیز دیده میشود. افزایش شدید قیمت کودهای شیمیایی، رشد قیمت پنبه و نگرانی درباره تولید غلات، از جمله پیامدهایی است که کارشناسان آن را آغاز یک اثر دومینویی در بازار جهانی مواد غذایی میدانند.
شوک خلیج فارس و تهدید زنجیره جهانی غذا
بر اساس گزارش روزنامه فایننشال تایمز، شوک ناشی از تحولات ژئوپلیتیکی در منطقه خلیج فارس میتواند زنجیرههای جهانی تأمین مواد غذایی را با اختلال مواجه کند. این منطقه یکی از گرههای مهم تجارت جهانی است و هرگونه بیثباتی در آن میتواند بر حملونقل کالا، هزینههای تولید و بازارهای کشاورزی اثر بگذارد.
کارشناسان معتقدند در صورت ادامه تنشها، اثرات این بحران میتواند به شکل دومینویی در بازارهای جهانی ظاهر شود و از بخش انرژی به بخش کشاورزی و مواد غذایی سرایت کند.
جهش بیش از ۵۰ درصدی قیمت کود شیمیایی
یکی از نخستین نشانههای این تأثیر، افزایش چشمگیر قیمت کودهای شیمیایی است. گزارشها نشان میدهد قیمت کود از زمان آغاز درگیریها بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته است.
چرا افزایش قیمت کود اهمیت دارد؟
کود شیمیایی یکی از مهمترین نهادههای کشاورزی محسوب میشود و افزایش قیمت آن میتواند هزینه تولید محصولات کشاورزی را بهطور قابل توجهی بالا ببرد. در بسیاری از کشورها، کشاورزان در صورت بالا رفتن شدید قیمت کود، مصرف آن را کاهش میدهند؛ موضوعی که میتواند به کاهش عملکرد مزارع در فصل برداشت منجر شود.

افزایش قیمت پنبه در بازارهای جهانی
در همین حال، بازار برخی محصولات کشاورزی نیز واکنش نشان داده است. خبرگزاری آناتولی گزارش داده که قیمت جهانی پنبه از زمان آغاز تنشهای جدید در خاورمیانه در اواخر فوریه نزدیک به ۲۰ درصد افزایش یافته است.
پنبه چه ارتباطی با بحران غذایی دارد؟
اگرچه پنبه یک محصول غذایی محسوب نمیشود، اما افزایش قیمت آن میتواند نشانهای از فشارهای گستردهتر بر بازار کشاورزی باشد. معمولاً زمانی که هزینه تولید و حملونقل افزایش پیدا میکند، اثر آن بهصورت زنجیرهای بر سایر محصولات کشاورزی نیز ظاهر میشود.
وضعیت گندم؛ ثبات نسبی اما با نگرانیهای آینده
در مورد گندم، که یکی از مهمترین کالاهای غذایی جهان به شمار میرود، واکنش بازار تاکنون محدودتر بوده است. قیمت گندم در طول این دوره تنها نوساناتی را تجربه کرده و هنوز جهش قیمتی شدیدی ثبت نشده است.
خطر کمبود غلات در فصلهای آینده
با این حال تحلیلگران هشدار میدهند که اثر واقعی بحران ممکن است با تأخیر ظاهر شود. اگر کشاورزان به دلیل افزایش قیمت نهادههایی مانند کود نتوانند از مقدار کافی آن استفاده کنند، تولید غلات در سال زراعی آینده ممکن است کاهش پیدا کند.
آینده بازار جهانی غذا در سایه تنشهای منطقهای
در مجموع، افزایش قیمت نهادههای کشاورزی، رشد قیمت برخی محصولات و نگرانی درباره تولید آینده غلات، همگی نشانههایی از فشار احتمالی بر بازار جهانی غذا هستند. ادامه بیثباتی در خاورمیانه میتواند این روند را تشدید کرده و امنیت غذایی در بسیاری از کشورها را تحت تأثیر قرار دهد.
در چنین شرایطی، مدیریت زنجیرههای تأمین و کنترل هزینه نهادههای کشاورزی به یکی از مهمترین چالشهای اقتصاد جهانی تبدیل خواهد شد.




